کشتی لوچو (koshti lo cho)

هرچند نمی‌توان تاریخ و پیدایش کشتی ” لوچو” رابیان نمود ولی همین بس که در شاهنامه فردوسی وقتی رستم در منطقه طبرستان اسیر اکوان دیو می‌گردد با دیو کشتی می‌گیرد…

کشتی لوچو  بازی های محلی  ورزش های محلی  قوانین کشتی لوچو

کشتی لوچو

کشتی لوچو , بازی های محلی , ورزش های محلی , بازی های محلی مازندران , ورزش های محلی مازندران , کشتی , عکس کشتی لوچو , تاریخچه کشتی لوچو , قوانین کشتی لوچو , برگزاری کشتی لوچو , پهلوانان کشتی لوچو

بازی‌های محلی

گروه سنی: نوجوانان، جوانان و بزرگسالان

جنسیت: مردان

تعداد بازیکنان: ۲ نفر

نوع بازی: انفرادی و گروهی

محل اجرا: فضای روباز (زمین چمن، خاک نرم)

زمان اجرا: در هنگام مناسبت‌ها، مراسم عروسی، مراودات قومی، جشن خرمن کوبی و برداشت محصول.

هدف‌های عمومی، پرورش خصایل پهلوانی، جوانمردی و ایثار، پرکدن اوقات فراغت و انجام تفریحات سالم.

هدف‌های اختصاصی: توسعه آمادگی عضلانی (قدرت عضلانی، سرعت، توان و چابکی) توسعهآمادگی انرژی (دستگاه بی‌هوازی).

پیشینه کشتی لوچو

هرچند نمی‌توان تاریخ و پیدایش کشتی ” لوچو” رابیان نمود ولی همین بس که در شاهنامه فردوسی وقتی رستم در منطقه طبرستان اسیر اکوان دیو می‌گردد با دیو کشتی می‌گیرد. این کشتیاز دیرباز در منطقه مازندران وجود داشته و آن هم به لحاظ بافت و شرایط اقلیمی مردم این دیار جهت قوی‌نمودن بنیه جسمانی با همدیگر، طی مراسمی کشتی می‌گرفتند. این مراسم بیشتر در ایام خاص مثل عید قربان، عید فطر و بعد از کاشت و قبل از برداشت محصول برگزار می‌گردی. “لوچو” کشتی سنتی، بومی و محلی استان مازندران است و از دو کلمه «لو» و «چو» که هر یک دارای معانی جداگانه است. «لو» در معانی »لگد، لب، لبه اشاره بالا» به کار می‌رود و «چو» به معنی چوب است.
در این معانی «لو» را به معنی بالا دانسته و آن را با چو که مخفف چوب است ترکیب می‌کند. این امر به این دلیل است که در زمان‌های بسیار دور چوب‌دستی برای ساکنان مازندران به خصوص بومیان روستایی ارزش فراوانی داشت. از چوب‌دستی به عنوان اسلحه برای مقابله و دفاع در برابر هجوم حیوانات وحشی و درنده در جنگل‌ها و نیز برخوردهای فردی و جمعی و قومی و قبیله‌ای استفاده می‌شد.
اعیان و مالکان و امرا معمولاً چوب‌دست‌هایی از بنشه از نوع خلج (که چوب‌دستی است خوشبو و به رنگ‌های گوناگون) که دسته و سر آن دارای پوششی نقره‌ای بود در اختیار داشتند و در اوقاتی خاص آن را در میدانی می‌کاشتند و زورآوران طوایف (جهت اثبات نیرومندی فردی و قبیله‌ای) لباس یکدیگر را می‌گرفتند و هرکس می‌توانست دیگری را با لگد به زمین اندازد به عنوان پهلوان پیروز صاحب آن چوب‌دستی می‌شد.
“لو” را همچنین به معنی لب، لبه و اشاره به بالا می‌داند و آن را با “چو” ترکیب می‌کنند و در اینجا مراد از چو، چوبی است که جوایزی را بالای آن می‌بندند. در بالای این چوب که ۴ الی ۷ متر طول داشت سه شاخه نیم‌متری وجود دارد (به نشانه سه نفر). در گذشته این چوب را در زمین می‌کاشتند و در قسمت بالای آن هدایایی از قبیل پارچه ابریشم، تافته و جاجیم و غیره می‌آویختند و در قسمت پایین چوب هدایایی چون اسب، گاومیش، گاو و گوسفند می‌بستند و سپس طی رسومی دو پهلوان از روستای دور یا نزدیک با هم کشتی می‌گرفتند. در پایان این هدایا متعلق به پهلوان برنده داده می‌شد. این چوب در محل برگزاری کشتی نصب و پارچه‌ای روی آن افراشته می‌شد و مجموعاً به صورت سمبل و نشانه عدالت مسابقات این نوع کشتی درآمده است. این کشتی دربین مردم سمبل مبارزه علیه طلم و ستم و نشان فداکاری و مقاومت بود.

جوایز کشتی لوچو

کشتی لوچو , بازی های محلی , ورزش های محلی , بازی های محلی مازندران , ورزش های محلی مازندران , کشتی , عکس کشتی لوچو , تاریخچه کشتی لوچو , قوانین کشتی لوچو , برگزاری کشتی لوچو , پهلوانان کشتی لوچو

آداب برگزاری کشتی لوچو

برگزارکنندگان مسابقه بیشتر پیشکسوتان و ریش‌سفیدان و پهلوانان قدیمی هستند که زمان و مکان مسابقه را تعیین می‌کنند و آن را به اطلاع کشتی‌گیران محلات مختلف می‌رسانند. و موافقت آن‌ها را جلب می‌کنند. کشتی‌گیران آبادی‌ها، پس از دریافت خبر با انجام تمرینات خود، خود را برای کشتی آماده می‌کنند در عین حال بانیان مراسم کشتی زمین چمن یا شنی مناسبی را انختاب می‌کنند و با نصب چوب‌های کوتاهی (نیم‌متری) به فاصله‌های کوتاه میدان کشتی مشخص می‌گردد، سپس برای جلوگیری از ورود افراد غیرمسئول و تماشاچیان به داخل میدان زمین کشتی را با طناب محصور می‌کنند. بیشتر کشتی‌ها در شب برگزار می‌گردد و چراغ‌هایی را در اطراف میدان نصب می‌کنند تا بوسیله آنها میدان از روشنایی کافی برخوردار باشد، هزینه برگزاری مراسم کشتی توسط اهالی یک یا چند روستا تأمین می‌شود. از پول جمع‌آوری شده، گوسفند یا گاو خریداری می‌شود. در نهایت چوب لوچو را در گوشه‌ای از میدان نصب و هدایا را روی آن قرار می‌دهند، گاو یا گوسفند را هم به چوب می‌بندند.

زمان برگزاری کشتی لوچو

زندگی روستایی در استان مازندران، غالب است و کشت و زرع منبع اصلی درآمد روستاییان است. کشاورزان که از کار طاقت‌فرسای زراعت خود فراغ شده‌اند موقع را مناسب دانسته به برگزاری مراسم کشتی لوچو می‌پردازند. این کشتی در اعیاد مذهبی و ملی و ایام بیکاری و فراغت روستاییان و قبل و بعد از نشا و پس از درو کردن شالی، برداشت محصول، و یا به هنگام تشکیل بازارهای محلی، برگزاری مراسم عروسی رسمی، مراودات قومی برگزار می‌گردد. برگزاری مسابقات کشتی ممکن است چندین روز یا هفته طول بکشد.

مراسم افتتاحیه کشتی

در مرحله اول کشتی که گاه تا پنج شبانه‌روز به طول می‌انجامد، فقط کشتی‌گیران جوان به میدان می‌آیند، بیشتر کشتی‌ها در شب انجام می‌شود. از اولین شب شروع کشتی‌گیران هر یک از نواحی با عده‌ای از تماشاچیان به سرپرستی پهلوان قدیمی با اسب یا پای پیاده به محل انجام کشتی‌ها آمده و گوشه مناسبی از میدان را که دید بیشتری دارد را انتخاب می‌کنند و به صورت حلقه‌ای بزرگ در جای دلخواه خود ایستاده یا می‌نشینند. پیشکسوتان هر گروه، کشتی‌گیران تازه‌کار را معمولاً بدون پیراهن و با شلوار مخصوص بلند و پای برهنه به میدان می‌فرستند و آنها دسته جمعی در یک صف وارد میدان شده و در حاشیه آن دور می‌زنند.

پیدا کردن حریف در کشتی لوچو

کشتی‌گیران جوان حاشیه میدان را به طور کامل دور زده و اقدام به پرش جفت‌پا می‌کنند تا چابکی و چالاکی خود را به نمایش بگذارند. به طور معمول در اولین ساعات، چند کشتی‌گیر از آبادی میزبان آمادگی خود را برای کشتی گرفتن اعلام می‌دارند و با مشورت پیش‌کسوتان برا خود تاش(هم‌قطار، حرف مناسب تقریباً هم وزن) انتخاب می‌کنند تابا وی کشتی بگیرند. انتخاب حریف آزاد است و هرکس می‌تواند بدون اجبار و به دلخواه بدون درنظر گرفتن وزن و قد نفر مقابل را انتخاب کند. در قدیم فقط دو کشتی‌گیر سرشناسبا هم کشتی می‌گرفتند ولی در حال حاضر قبل از مسابقه در وزنهای مختلف و توسط جوانترها (تنگله‌ها) انجام می‌شود.

دعوت از پهلوانان سرشناس و انتخاب پهلوان

بعد از چند شب که کشتی داغ‌تر شد، بانی مراسم یکی از روزها (عصرها) را به عنوان روز پایانی کشتی در آن آبادی درنظر می‌گیرد. سپس از یکی از پهلوانان شناخته‌شده (سرشناس) روستاهای مازندران طی نامه‌ای، دعوت به عمل می‌آید. برگزارکنندگان کشتی پس از مشورت با هم به کشتی‌گیر باتجربه همان روستا و یا افراد واجد شرایط روستاهای همجوار برای پهلوان شدن در آبادی پیشنهاد می‌دهند تا در روز پایانی مراسم با پهلوان میهمان کشتی بگیرد. فردی که به عنوان پهلوان آبادی انتخاب می‌گردد شب‌ها در میدان کشتی حاضر می‌شود و کشتی می‌گیرد. کشتی‌گیران جوان از روستاهای دور و نزدیک برای جلب نظر پهلوان (تنگل او شدن) وارد میدان کشتی می‌شوند و با هم کشتی می‌گیرند. در طی این شب‌ها، کشتی‌گیران با یکدیگر مبارزه می‌کنند و فنون اصیل و زیبای کشتی لوچو را به نمایش می‌گذارند. پهلوان آبادی در حاشیه میدان حرکات آنها را زیر نظر گرفته و قدرت و استعداد آنان را ارزیابی می‌کند. در فواصل بین کشتی‌ها در تاریخ پایانی کشتی پهلوانی را انتخاب می‌کنند. در خلال شب‌های کشتی پهلوان آبادی از بین کشتی‌گیران جوان تنگلهای خود را انتخاب می‌کند و برای آن‌که آن‌ها را به مسئولان و تماشاچیان معرفی نماید با تعدادی از این نوچه‌ها وارد میدان می‌شود، چرخی می‌زند و در جای خود می‌نشیند. در این حال «میون مچ» اعلام می‌کند که این پهلوان و تنگل‌هایش در روز نهایی برای آبادی ما کشتی می‌گیرند، هرکس ادعای کشتی با پهلوان را دارد، بسم ا… . در اینجا اگر کسی مدعی شود پهلوان یکی از تنگل‌ها را برای مقابله به میدان می‌فرستد و در صورت شکست وی سرتنگل یا جانشین خود را برای رویارویی با حریف مدعی به میدان می‌فرستد و در صورتیکه او نیز شکست بخورد، پهلوان آبادی خود با او کشتی می‌گیرد که برنده این کشتی پهلوان آبادی خواهد بود و در روز پایانی با هلوان مهمان کشتی خواهد گرفت.

قوانین و مقررات کشتی لوچو

ابعاد و نوع زمین، زمان بازی: معمولاً زمین لوچو ابعاد خاصی نداشته ولی به لحاظ قانونمند شدن ابعاد زمین در حدود ۱۰ متر در ۱۰متر و جنس زمین نیز می‌تواند  خاکی یا چمن باشد و همچنین کشتی در ۲ زمان ۵ دقیقه‌ای و با ۱ دقیقه استراحت برگزار شده و چنانچه کشتی پایان نیابد با ۳ دقیقه وقت اضافه ادامه پیدا می‌کند.

تعداد نفرات و اوزان کشتی: معمولاً در مسابقات رسمی تیم ۵ نفره که در ۵ وزن کشتی می‌گیرند، شرکت می‌نمایند. اوزان کشتی عبارتند از ۶۰، ۷۰، ۸۰، ۹۰ و ۹۰+ کیلوگرم

کشتی سنتی لوچو

کشتی لوچو , بازی های محلی , ورزش های محلی , بازی های محلی مازندران , ورزش های محلی مازندران , کشتی , عکس کشتی لوچو , تاریخچه کشتی لوچو , قوانین کشتی لوچو , برگزاری کشتی لوچو , پهلوانان کشتی لوچو

لباس و کفش ورزشکاران کشتی

ورزشکاران باید با پای برهنه و پیراهن دوبند و شورت بلند که بسیار محکم بوده و مخصوص این کشتی می‌باشد با یگدیگر رقابت کنند.

تعداد داوران و برگزارکنندگان کشتی

در هر زمین لوچو یک داور وسط و ۲ داور کنار و سه نفر به عنوان کمیته فنی انجام وظیفه می‌نمایند.

نحوه برگزاری کشتی لوچو

تعیین کشتی‌گیر برنده بدین صورت می‌باشد که هر کشتی‌گیری که بتواند یکی از اعضاء اصلی بدن حریف مانند شانه، کتف، سر، باسن، روی ران، بغل ران، پشت و یا دو عضو از بدن مثل یک زانو و یک آرنج و یا هردو آرنج یا هردو زانو را به زمین بزند برنده محسوب می‌گردد. درضمن درصورت تساوی دو کشتی‌گیر وقت اضافی درنظر گرفته می‌شود و در صورت تساوی مجدد، بین داوران تبادل نظر شده و برنده مسابقه تعیین خواهد شد. بطور کلی در کشتی لوچو، کشتی‌گیری که هر نقطه از بدن وی غیر از کف پا با زمین تماس پیدا کند، آن کشتی‌گیر بازنده محسوب می‌گردد. حتی اگر کشتی‌گیری عمداً یا سهواً کف دست خود را بدون دخالت و درگیری با حریف روی زمین بگذارد بازنده اعلام خواهد شد. طبعاً بعضی اوقات جریانات سوئی نیز به هنگام انجام کشتی‌ها رخ می‌داد و صاحبان مجالس یا طرفداران یک پهلوان در اجرای مقررات دخالت کرده و موجب تغییراتی در می‌شدند و بحث و جدل بین طرفداران دو کشتی‌گیر ایجاد می‌شد. اگر در زمانی که داوران تشخیص می‌دهند هیچ یک از دو حریف برتری به دست نیاورد آنها را “سبوسی” یعنی هم زور اعلام می‌کنند و به آنها یه استراحت ده دقیقه‌ای می‌دهند و سپس دو پهلوان برای احراز مقام پهلوانی با هم روبه‌رو می‌شوند. گاه این مسابقه آنقدر به درازا می‌کشد که باقی آن به جشن عروسی بعدی موکول می‌شود. در این کشتی شرط برد، رساندن دو نقطه از بدن حریف به زمین است.
بر اثر توسعه راه‌های روستایی و شهری و ازدیاد وسایل نقلیه، ارتباط و همکاری و هماهنگی بین پهلوانان و دست‌اندرکاران کشتی سنتی لوچو تقریباً بیشتر شده است و پیروی از قوانین کشتی نسبت به گذشته بیشتر شده‌است. به همین مناسبت در سال ۱۳۶۴ در یک گردهمایی که با حضور بعضی از پیشکسوتان کشتی لوچوی مازندران در مسجد همت‌آباد فریدونکنار تشکیل شد، قوانین جاری مورد تجدید نظر قرار گرفته، مقررات زیر تنظیم و اعلام شد:

۱- زمان انجام کشتی برای تنگله‌ها دو وقت ۶ دقیقه‌ای که در بین آن‌ها یک دقیقه استراحت داده می‌شود، مجموعاً ۱۲ دقیقه تعیین می‌گردد.

۲- زمان کشتی برای پهلوانان ۳ وقت ۷ دقیقه‌ای است که در بین ۷ دقیقه یک دقیقه استراحت داده می‌شود.

۳- هر گاه دو نقطه از بدن در اثر فنی با هم و در یک زمان با زمین تماس پیدا کند کشتی‌گیر بازند محسوب می‌گردد.

۴- هر نوع ضربه با کف دست و یا پا ممنوع است.

۵- کشتی‌گیر نمی‌تواند برای «تاش رفتن» (زیر گرفتن) اقدام به زیرگیری نماید و اگر زانو زده و حرف را بگیرد، کشتی متوقف شده و مجدداً با دستور میرلو آغاز خواهد شد.

۶- چون متوقف کردن و جداشدن کشتی‌گیر با کوفتن دو دست به هم موجب استراحت کردن کشتی‌گیر می‌شود، لذا هر کشتی‌گیر در یک کشتی نمی‌تواند بیش از ۴ بار از کف زدن دست استفاده نماید.

۷- اگر در حالی که کشتی‌گیری به اجرای فن پرداخته، حریف دست او را بکوبد و کف بزند، مورد قبول واقع نخواهد شد.

۸- اگر کشتی‌گیری در حالی که قسمتی از بدنش در اختیار حریف است و در حال دفاع قرار دارد به بهانه صدمه زدن به علل دیگر موجب قطع کشتی شود، میرلو پس از بررسی و مطمئن شدن وی دو حریف را در همان وضعیت اولیه قرار داده و کشتی را ادامه خواهد داد.

۹- تماس کف دست و کف پا با زمین موجب بازنده شدن کشتی‌گیر نخواهد شد.

روز پایانی و مرحله نهایی کشتی لوچو

برای روز پایانی اصطلاحی وجود دارد که معنی آن از دست دادن لوچو یا بردن هدایا است. در روز پایانی کشتی، علاقمندان از پیر و جوان از روستاهای دور و نزدیک و حتی از شهرها سواره و پیاده از صبح یا بعدازظهر رهسپار آبادی محل برگزاری کشتی‌ها می‌شوند، در این روز معمولاً پهلوان دعوت شده و تنگه‌هایش نهار میهمان هستند و از پهلوان قدیمی آبادی پذیرایی گرمی به عمل می‌آورند. درضمن تماشاچیانی که در آن آبادی اقوامی دارند، به میهمانی قوم و خویش خود می‌روند و کمتر خانه‌ای را می‌توان یافت که در این روز میهمان نداشته باشد. بعد از صرف نهار کلیه هدایا و جوایز را به میدان می‌آورند و در جای خود قرار می‌دهند. پهلوان آبادی با نوچه‌هایش وارد میدان می‌شود و محلی را در یک سوی میدان برای نشستن درنظر می‌گیرد. به دنبال آنها میهمانان در قسمت مقابل در جایی مستقر می‌شوند. تماشاچیان نیز در اطراف میدان حلقه می‌زنند. در ساعات اولیه نوجوانان و کشتی‌گیران تازه‌کار میدان کشتی را گرم می‌کنند. میرلو (داور) در وسط میدان از چهار پیشکسوت برای قضاوت کمک می‌خواهد. ابتدا از تنگله‌های دو طرف می‌خواهند که به میدان بیایند تا کشتی آغاز شود. هر تنگله که بتواند حریف خود را مغلوب نماید هدیه خود را از پهلوان پیر ده دریافت می‌کند. بعد از پایان یافتن کشتی تنگله‌ها، نوبت به کشتی دو پهلوان می‌رسد تا سرنوشت لوچو مشخص شود. دو پهلوان وارد میدان کشتی می‌شوند و چند لحظه‌ای در حاشیه میدان قدم می‌زنند. صدای یا علی.. یا علی.. یا علی تماشاچیان به پهلوان‌ها دلگرمی می‌دهد. دو پهلوان با اشاره داور در مقابل هم قرار گرفته، کف دست‌ها را به یکدیگر می‌کوبند و یکدیگر را در آغوش گرفته و می‌بوسند. “میرلو” توضیحاتی درباره‌ی کشتی می‌دهد. پهلوان‌ها به حالت آماده رو در رویی یکدیگر می‌ایستند و با «یاعلی» گفتن کشتی شروع می‌شود. در وهله اول نگاهی به هم می‌اندازند، یکی از دو پهلوان دست‌ها را به هم می‌کوبد و در این حال از هم جدا می‌شوند و چرخی در میدان می‌زنند و دو مرتبه، میرلو یا علی می‌گوید و آنها مجدداً  (سرشاخ) می‌روند. و کشتی ادامه یافته و فنون زیبای لوچو بکار برده می‌شود. هر پهلوانی بتواند با هر فنی که مورد قبول میرلو و ریش‌سفیدان باشد، حریف را بیندازد برنده اعلام می‌شود. پهلوان پیروز طبق سنن لوچو دوری در حاشیه می‌زند و سپس به علامت پیروزی پرش می‌کند و پس از آن به وسیله میون مچ‌ها به طرف لوچو هدایت می‌شود. یکی از ریش‌سفیدها ذست پهلوانان را به چوب هدایا بند می‌کند و او پیروزمندانه چوب را از جا کنده  و هدایا را برمی‌دارد. حال تنگل‌ها و طرفداران، پهلوان پیروز را روی شانه‌ها بلند کرده، لحظاتی نگه می‌دارند و در اینجا کشتی با دنیایی از خاطره‌های به یاد ماندنی پایان می‌یابد.
پهلوان پیروز نیز گاو یا گوسفندان لوچو را به آبادی می‌برد و در مسجد محل ذبح می‌کند ابتدا قسمتی از آن را برای فقرای ده می‌فرستد و بقیه را برای تهیه شام اختصاص می‌دهد. در آن شب تنگل‌ها میهمان پهلوان هستند.

فنون کشتی لوچو

همانطور که گفته شد در کشتی لوچو از فنون و مهارت‌های زیبایی استفاده می‌شود که اغلب پهلوانان لوچو باآن آشنایی دارند و از این فنون برای برهم زدن تعادل حریف خود وکسب پیروزی استفاده می‌کنند. در بسیاری از موارد بکار بردن صحیح این فنون نیاز به بهره‌گیری از آمدگی جسمانی ازجمله قدرت، سرعت کنش و واکنش، توان و چابکی و تیزهوشی کشتی‌گیر دارد. داشتن آمادگی جسمانی و تسلط بر مهارت‌های کشتی “لوچو” موفقیت کشتی‌گیران را تسهیل و تضمین می‌کند. در زیر مشهورترین فنون کشتی لوچو جهت آشنایی خوانندگان آورده شده است:

  • دس بازی (بازی با دست‌ها و چم‌حاکن)
  • کل بوردنه (سرشاخ)
  • یک سرین (ران)
  • تااش (جرکشی)
  • کَش (دست در بغل کردن)
  • کاب (مارپیچ، انگشت‌ها)
  • سرتب (زدن پس سر با کف دست)
  • دله کاپ (درون پیچاندن)
  • دور کش (دو طرف بغل)
  • بال کونه (کناره آرنج)
  • په چَک (پشت پا)
  • دسته کاپ (دست پیچاندن)
  • دوش کری (خمیده قامت)
  • بلک (بهم پیچاندن دو بال)
  • پشت درمه کاب (پیچاندن پا از پشت)
  • کمر کاپ (پیچاندن پا در کمر)
  • بَپِرِس کَش (پریدن زیر بغل)
  • چلک (پیچاندن دو پا)
  • غاز بال
  • دوش هَکیشیه (شانه به طرف بالا کشیدن)
  • اشکل (پشت کاسه پا)

منبع: مجله شمالگردی

دسته ⇐ بازی های مازندرانی

0

توجه: قبل از ارسال نظر به نکات زیر توجه کنید :

  • • چنانچه شمالی هستید, لطفا نظرات را به زبان شیرین محلی تان بنویسید.
  • • نظراتی که به صورت فینگلیش نوشته شده باشند, تایید نخواهند شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *