افسانه های مازندرانی – در سوگ مرگ شاه خروس

پیش‌تر باید این نکته را یادآوری کرد که: «متل‌ها از کهن‌ترین و عمیق‌ترین آثار بشر به شمار می‌رود…

افسانه های مازندرانی  آیین های مازندرانی  سنت های مازندرانی  افسانه طبری

افسانه در سوگ مرگ شاه خروس

افسانه های مازندرانی , آیین های مازندرانی , سنت های مازندرانی , افسانه طبری , افسانه های شمالی

داستان طبری

پیش‌تر باید این نکته را یادآوری کرد که: «متل‌ها از کهن‌ترین و عمیق‌ترین آثار بشر به شمار می‌رود. این افسانه‌ها با قدرت مرموزی انسان را با همه‌‌ی آفرینش بستگی می‌دهد و مربوط می‌سازد…»¹ بنابراین لازم به نظر می‌رسد که درباره‌ی متل پیش رو اشاره کرد که «خروس» نماد مورد احترام آیین مهری و زرتشتی است و مازندران از جمله کانون‌های مهم پیروان این دو آیین از روزگاران بسیار دور به حساب می‌آید.

گفتنی است در شاهنامه در دوره‌ی پادشاهی تهمورث درباره‌ی خروس آمده است:

«… ز مرغان مر آن را که بد نیک‌تاز     چو باز و چو شاهین گردن‌فراز
بــــیاورد و آمــــوختن‌شان گــــرفت     جهانی بدو مانده اندر شگفت
چو این کرده شد ماکیان و خـروس     کـجا برخروشد که زخـم کوس
بـــیاورد و یک‌ســـر به مردم کشید     نـهفته همه سودمندش گـزید
بـــفرمودشان تـــا نـــوازنـــد گـــرم     نـخوانندشان جـز بـه آواز نـرم
چنین گفت که این را ستایش کنید     جــهان‌آفرین را نــیایش کــنید
کـــه او دادمــان بــر ددان دسـتگاه     سـتایش مـر او را که بنمود راه»²

مؤلف کتاب شرح شاهنامه بر آن است: «کاین: که این، ضمیر این به خروس برمی‌گردد.» و نیز می‌افزاید: «در آیین مهری، خروس جایگاه ایرانی خود را حفظ کرده است و در مراسم دینی، خروس سپید به مهر/ میترا پیشکش می‌شود، تا همین اواخر، در روز مهرگان، میان زرتشتیان ایران_ به ویژه _ رسم بوده، و هست که برای مهر خروس قربانی می‌کردند. این عقاید در رسوم مزدیسنانی، توسط دین مهری، در سراسر اروپا اشاعه یافت، نقش خروس در دین زرتشتی نیز بسیار شایان توجه است. این ماکیان از جمله پرندگان اهورامزدا است. خوش‌یمن است، به ویژه خروس سپیدپر که یاور و همراه سروش است. برضد تاریکی و دیو است، با بانگ خروس مزداپرستان موظف بودند برخاسته و به نیایش بپردازند. برای همین مراسم نیایش و تشرف نوآموزان دین مهری نیز سحرگاهان و آغاز بامداد برگزار می‌شد. گفتنی است که مراسم غسل تعمید در خروس‌خوان انجام می‌گرفت. خروس از آن‌رو از پرندگان مقدس به شمار می‌رفته که سپیده‌دم با بانگ خویش دیو ظلمت را رانده، مردم را به برخاستن و عبادت و کشت و کار می‌خواند… خروس در اوستا «پروردرش» نام دارد، به معنای از پیش بیننده، یعنی از پیش فروغ روز را می‌بیند و ورود آن را مژده می‌دهد… در پگاه بانگ برمی‌دارد: «ای مردمان! به پا خیزید و بهترین اشه را بستایید که دیوان را فرو افکند…» بازخروس گوید: «از سه کار نیک، سستی روا مدار: اندیشه‌ی نیک، گفتار نیک و کردار نیک…»² گفتنی است در مازندران خروس سپید را در عید قربان به جای گوسفند قربانی می‌کردند.³

پی‌نوشت:
۱: هدایت، صادق، فرهنگ عامیانه‌ی مردم ایران، ص.۲۱۹
۲: بهفر، مهری، شاهنامه‌فردوسی، (شرح ابیات، تعابیر کنایی، نکات اساتیری…)، ص.۱۲۸
۳: این امر زمانی رخ می‌داد که خانواده توان خریدن گوسفند را نداشت، منتها در میان انواع خروس می‌بایست خروس سپید را قربانی می‌کردند.

منبع: مجله شمالگردی

دسته ⇐ داستان و افسانه‌ها

0

توجه: قبل از ارسال نظر به نکات زیر توجه کنید :

  • • چنانچه شمالی هستید, لطفا نظرات را به زبان شیرین محلی تان بنویسید.
  • • نظراتی که به صورت فینگلیش نوشته شده باشند, تایید نخواهند شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *